EduSite

Over ict-ontwikkelingen in het (inter)nationale hoger onderwijs

RSS Feed

Hoe staat het nu met Rsi?

Hoe staat het nu met: RSI

In 2004 bleek uit onderzoek dat maar liefst 57 procent van de studenten aan de Universiteit Maastricht (UM) rsi-gerelateerde klachten had, waardoor één op de acht studenten studievertraging opliep. Omdat studenten, net als werknemers, onder de Arbo-wetgeving vallen, zijn universiteiten en hogescholen verplicht om voor optimale werkplekken te zorgen. Wat doen instellingen om rsi tegen te gaan? Wat is hun reactie op deze alarmerende cijfers?

Rsi (repetitive strain injury) is een overkoepelende term voor aandoeningen aan nek, schouder, arm, pols en hand. De aandoening rsi ontstaat door een statische houding in combinatie met steeds herhalende bewegingen. Volgens Corrie Kooijmans, voorzitter van de rsi patiëntenvereniging, komt rsi veel voor bij scholieren en studenten. “Zij zitten veel achter de computer en we weten uit onderzoek dat veel studenten klachten hebben.”

Peter Dormans, decaan bij de UM, plaatst bij de uitkomsten van het onderzoek wel enkele kanttekeningen. “Je moet kijken hoe die cijfers tot stand komen. Vragen worden als volgt geformuleerd: ‘Heb je het afgelopen half jaar wel eens klachten aan armen, nek, schouders etc. gehad?’ Iedereen heeft wel eens een keer daar last van en vult ‘ja’ in.” Dat is het gevaar bij zelfgerapporteerde klachten, aldus Dormans.

Hij erkent dat het percentage studenten dat aangaf klachten te hebben groot was, maar dat wil volgens hem niet zeggen dat ze er allemaal hinder van hebben bij hun studie. Hij benadrukt wel dat rsi iets is waar terdege rekening mee gehouden moet worden. “Met de klachten die onder dit begrip vallen, moeten we aan de slag.”

Klachten nauwelijks gemeld bij instellingen

Onderwijsinstellingen hebben allemaal een Arbo- en Milieudienst (AMD). Hier kunnen klachten over welzijn, gezondheid en milieu gemeld worden. Meestal worden studenten dan doorverwezen naar een decaan, die met hen probeert een oplossing te vinden. Maar weten de studenten de weg wel te vinden om hun klacht te uiten?

Riekje Stuut, decaan bij de Radboud Universiteit Nijmegen (RU), krijgt niet veel studenten bij zich met rsi. “Ik ben hier in 2002 komen werken en toen kwam rsi ontzettend vaak voor. In het begin kreeg ik van de zes studenten er twee met rsi. Dat krijg ik nu nooit meer.” Ze denkt dat dit komt doordat volgens haar de universiteit behoorlijk rsi getest is. “De inrichting, het meubilair, is goed. Als je rsi klachten hebt en die meldt, komt er onmiddellijk iemand om je tafel, stoel, enzovoorts, te verstellen. Dit geldt voor zowel studenten als docenten.”
Als studenten toch klachten melden, kunnen ze een vergoeding krijgen tot 200 euro om bijvoorbeeld spraakherkenningsoftware aan te schaffen. “De student heeft hiervoor wel een doktersverklaring nodig om aan te tonen dat hij rsi heeft.” Wanneer een student studievertraging oploopt, kan hij hiervoor een financiële compensatie krijgen.

Dormans hoort ook weinig rsi-gerelateerde klachten van studenten. Wel merkt hij dat het aantal klachten dat gemeld wordt toeneemt als er veel ruchtbaarheid aan het fenomeen rsi wordt gegeven, bijvoorbeeld door een campagne. Dat er zo weinig rsi-klachten gemeld worden is volgens hem niet verwonderlijk en wil niet per definitie zeggen dat er minder rsi voorkomt bij studenten. “Er zijn heel veel kanalen waar de student te rade kan. We hebben geen studentenarts. Een student met rsi-klachten gaat in eerste instantie naar zijn eigen huisarts. Pas in tweede instantie komt hij bij de studentendecaan.”

Wat doen instellingen er concreet aan?

Naast goede voorlichting over risicofactoren van rsi en het – waar nodig – aanpassen van werkplekken, bieden bij de meeste instellingen AMD’s cursussen aan over omgaan met rsi. Anti rsi cd-roms, die veel instellingen aan hun studenten uitdelen, herinneren de gebruiker er aan om tijdig de beeldschermwerkzaamheden te onderbreken om zodoende de kans op rsi te verkleinen.

Het beleid van instellingen is er op gericht om deadlines zoals verslagen en tentamens zoveel mogelijk te verspreiden over het jaar. Zo wordt een vermindering van de werkdruk gecreëerd, waardoor er minder kans bestaat op rsi. In het curriculum van bijvoorbeeld de Universiteit Twente (UT) worden computerpractica zoveel mogelijk over de week verspreid.

De Hogeschool Leiden geeft in het kader van rsi-preventie studenten die veel met een laptop werken een toetsenbord en optische muis in bruikleen.

Toename rsi door laptopgebruik

Bij de rsi patiëntenvereniging en de Landelijke Studenten Vakbond (LSVB) is het aantal meldingen van studenten met rsi klachten de laatste jaren enorm toegenomen. Volgens Irene van den Broek, voorzitter van de LSVB, is dit vooral toe te schrijven aan het toenemende laptopgebruik. “Bij de meeste instellingen zijn er veel werkplekken waar je met je laptop terecht kunt, maar laptops zijn niet zo Arbo-gewenst.”

Dormans beaamt dit. “Laptops worden ook veel thuis gebruikt, zo op de keukentafel. Als niet de juiste hulpmiddelen worden gebruikt, dan is dat niet ergonomisch.” De UM heeft hier de laatste jaren veel aandacht aan besteed: er zijn maatregelen getroffen om er bij klachten snel iets mee te doen. Er zijn veel financiële middelen ingezet om de universiteit ergonomisch in te richten. “We wijzen de studenten erop dat er hulpmiddelen zijn voor laptops. Want ook een laptop kan goed gebruikt worden. Als je langer dan twee uur per dag met een laptop werkt, moet je een laptopstandaard gebruiken, met daarnaast een losse muis en een los toetsenbord.”

In het studiejaar 2000/2001 heeft de UM het rsi Kenniscentrum opgericht. De doelstelling hiervan is om informatie te verzamelen en te bekijken hoe dat binnen de UM toe te passen is. “We proberen te komen tot best practices.” Het Kenniscentrum is gefinancierd door de UM en het ministerie van Sociale Zaken.

Bewustwording van rsi

Kooijman zegt dat rsi een onderdeel van de maatschappij is geworden. “Je kan niet om de computer heen. Wel kun je er verstandig mee werken.” Daarom adviseert en behartigt de patiëntenvereniging de belangen van rsi patiënten. Met voorlichtingsprojecten wordt geprobeerd mensen attent te maken op de gevaren van rsi. Studenten wordt geadviseerd om buiten hun studie niet teveel dingen te doen waarbij ze lang in dezelfde houding zitten of vaak dezelfde handeling moeten verrichten. “Voor studenten is het belangrijk dat ze, als ze een bijbaan hebben, geen repeterende banen zoeken.” Daarnaast kan een hulpmiddel als een stressbal uitkomst bieden.

Volgens fysiotherapeut Rayen Bindraban, die veel studenten met rsi klachten in zijn praktijk heeft gehad, is het aantal gevallen van rsi al een tijd stabiel. Volgens hem is het vooral van belang om een gedragsverandering tot stand te brengen. “Van hulpmiddelen als een speciale muis of een speciaal toetsenbord krijg je op een gegeven moment ook weer klachten, dus moet je beter leren omgaan met de middelen die je hebt.” Bindraban noemt het heel belangrijk dat studenten leren plannen, op tijd rust nemen en variëren in hun bezigheden. Hij heeft niet de indruk dat er op instellingen veel (preventief) gedaan wordt tegen rsi, maar merkt wel dat er de laatste jaren meer begrip is van decanen.

Stuut denkt dat rsi-klachten tegenwoordig beter herkend worden door studenten. “Studenten ondernemen nu sneller actie als ze klachten krijgen.” Bindraban herkent dit: “Er is meer bewustwording in de maatschappij. Mensen weten tegenwoordig beter waar de klachten vandaan komen dan vier tot vijf jaar geleden. Over de hele linie zijn de klachten niet meer zo ernstig. Er zijn nog steeds mensen met rsi-klachten,maar dat is vaak nog in het beginstadium. Men weet wat risicofactoren zijn.”

Comments are closed

Powered By Fapk || Designed By @ridgey28